Ara
  • NİLGÜN ÇELİK

Necati Tosuner’in son romanı: Sen ve Kendin


Bir söyleşisinde, “Dilin anlatım için verdiği olanaklarından yararlanmak istedim,” diyen Necati Tosuner, son kitabı “Sen ve Kendin”de bu cümleyi her haliyle bize hissettiriyor. Türkçenin zenginliğinden faydalanıp dilin özüne inerek yazılmış bir eser olduğunu söylemeliyim. İş Bankası Kültür Yayınları’ndan çıkan “Sen ve Kendin”, dilimizi bu denli seven ve özen gösteren yazarımızın madalyonu gibi. Dili gerektiği gibi yerli yerinde ve ekonomik kullanarak üslup farkını yine okuyucusuna hissettirmiş. Tosuner’in bu anlamda duruşu hiç değişmedi. Eserlerinde dile dikkat ederken bütün yazarların bu konuda titizlenmesini, hatta bunu bir görev bilmesi gerektiğini her zaman söyledi.

Ömrünü edebiyatla geçirmiş bir yazar olarak Tosuner’in kalıpların dışına çıkıp bir arayışta olmasını ve roman türüne başka bir boyut getirmesini haklı buluyorum. Kazanılmış onca ödül, Türk Edebiyatına kazandırılmış onca eserden sonra ister parçalı anlatım diyelim ister öykü türünden evrilen roman diyelim, isterse yazarın kendiyle hesaplaşması diyelim, nereden bakılırsa bakılsın kendine has bir eser olduğu aşikâr. Ancak Tosuner, “Kendini ameliyat etmeye benzer kendini anlatmak. Eziyetlidir,” de der. Bireyin ruh halleri, psikolojik tavırları, travmaları temel konuları iken, eserlerinin çoğunluğunda kendinden bahsetmiş olan yazar “Sen ve Kendin”de kim bilir kaç kere kendini kanattı?

Uğraşıyorsun, uğraşıyorsun olmuyor. Kendin hep kaderin oluyor. Boyun eğmişsin kendine.

Bükük kalmış boynunla küsüyorsun kendine. İşte, bir utanmadığın kalıyor kendinden. (s. 25)

Şuna bir daha bak: İlk kez kendi sırtını gördüğün gün aklında mı? Unutulmaz olacak gündü o gün. Canım, işte çocukken. Rontgen çekilen günlerden bir gün… (s. 171)

“Sen ve Kendin” için ilk bakışta tuzağa düşüp, “mekânı ve olayı olmayan bir roman,” denebilir. Ama yetenekli okurun bu tuzağa düşmeden kahramanın mekanına gireceğini düşünüyorum. Olaysız denemez çünkü her sayfada okur kahramanla beraber kendiyle hesaplaşacaktır. Olayın kendisi tam da bu değil midir? Merak uyandırıcı…

Az önce yine geçti.

Öyle buram buram tüterek uzaktan uzaktan geçip gitti işte. Sen ona baktıkça sanki daha bir titreşerek tüten. Kendisini öylesinden sana belli etmeye çalışarak geçip giden senin gençliğindi sanki. (s. 62)

Kitap dört bölüm. Dört bölüm içinde ayrılmış alt bölümler var. Bölümler rakamlarla belirginleşmiş. Yazar herhangi bir bölümü isimlendirmemiş, başlık koymayarak bize, “Hazıra konma!” diyor sanki. Yalnızlık, tükenmeyen dertler, umut etmek, kısmet ya da kısmetsizlik, ayrılık, mutluluk, gibi temaları başlıksız sunuyor bize. Dil ve üslup ustası kısa cümleler ve az kelime ile eserine farklılık katıyor. Okurken yorulmuyorum, düşünmeye zamanım oluyor. Kitabı kapattıktan sonra kelimelerin beynimde uçuştuğunu hissediyorum. Yazarın konuşur gibi seslenmesi ya da kahramanın bana hesap sorması mı? Hepsi. Kolaylıkla uzaklaşamıyorum.

Eser, sen diliyle ilerliyor. Öyle ki bazen soruyorum, sen diliyle hitap ettiği kişi mi baş kahraman yoksa konuşan, yargılayan, hesap soran mı? Cevabı elbette eserin adı gibi: “Sen ve Kendin”

Necati Tosuner’in cumhuriyete, demokrasiye, hukuka ve adalete olan hassasiyetini iyi biliyorum. “Sen ve Kendin”de de satır aralarında bu hissediliyor. Bir ironi var paylaşmak istediğim, sayfa 83: “Karda kışta daha güç olur çeşmeye ulaşması. Yakıcı güneşte de kolay değildir elbet. Ama hiç değilse okunmuş bir Cumhuriyet tutarsın tepene.” Korona günleri bitse ve yüz yüze bu paragrafı saatlerce konuşabilsek diye geçiriyorum içimden. Ancak bu cümle ile Tosuner’in amacı topluma herhangi bir ders vermek değil okura bir şeyleri işaret etmek, düşündürmek ya da onu sarsmak olduğunu düşünüyorum.

Tosuner’i son dönemde yazdığı romanları ve “Sen ve Kendin” çerçevesinde söylemem gerekirse modern, gerçekçi yazarlar sınıfında görüyorum. Modern çağın insanı her sayfasında kendini rahatlıkla bulabilir ve her gün yaptığı iç hesaplaşmada yalnız olmadığını görebilir. Öyleyse kahramanı da, olayı da, mekânı da kendiniz olan bir kitabı okumaktan daha zevkli ne olabilir? Teşekkür ederim Necati Tosuner. Teşekkür ederim İş Bankası Kültür Yayınları.


Necati Tosuner

Sen ve Kendin

Roman, 248 s.

İş Kültür Yayınları, 2020







Fotoğraf: Deniz Toprak

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör